Đời sống tôn giáo – một phần của đời sống xã hội
Tôn giáo không chỉ gắn với nhu cầu tín ngưỡng, đời sống tinh thần mà còn có mối liên hệ mật thiết với văn hóa, các quan hệ cộng đồng và hoạt động xã hội. Vì vậy, nhận diện đầy đủ đặc điểm đời sống tôn giáo là cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu quả công tác tư tưởng, củng cố đồng thuận và phát huy những giá trị tích cực trong cộng đồng.
Phú Thọ hiện có 3 tôn giáo chính được Nhà nước công nhận hoạt động hợp pháp là Phật giáo, Công giáo và Tin Lành, với tổng số 444.308 tín đồ sinh hoạt tại 148 xã, phường. Đây là một bộ phận quan trọng trong đời sống xã hội của tỉnh, hiện diện ở nhiều địa bàn và có mối quan hệ thường xuyên với cộng đồng dân cư.
Nhiều chức sắc, tín đồ được Nhân dân tín nhiệm bầu tham gia Hội đồng nhân dân các cấp, tham gia hoạt động của Mặt trận Tổ quốc. Những đóng góp đó cho thấy cộng đồng tôn giáo có những nguồn lực xã hội cần được tôn trọng, khuyến khích và phát huy.
Nhìn chung, đời sống tôn giáo trên địa bàn tỉnh cơ bản ổn định. Các tổ chức tôn giáo duy trì hoạt động theo quy định; chức sắc, chức việc và tín đồ tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, hoạt động thiện nguyện, chăm lo người có hoàn cảnh khó khăn và xây dựng đời sống văn hóa ở địa phương.
Không gian số đặt ra yêu cầu mới đối với công tác tư tưởng
Đời sống tôn giáo hiện nay diễn ra trong môi trường thông tin có nhiều thay đổi. Internet, mạng xã hội và các phương tiện truyền thông số không chỉ mở rộng khả năng kết nối giữa các cá nhân, cộng đồng mà còn làm thay đổi cách người dân tiếp nhận, chia sẻ và đánh giá thông tin liên quan đến đời sống xã hội, trong đó có các vấn đề tín ngưỡng, tôn giáo.
Không gian số tạo điều kiện lan tỏa những giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp của tôn giáo và những hoạt động tích cực trong cộng đồng. Tuy nhiên, thông tin thiếu đầy đủ, thiếu chính xác hoặc bị cắt ghép, diễn giải sai lệch cũng có thể tác động đến nhận thức, tâm lý và cách ứng xử của người dân.
Vì vậy, công tác tư tưởng ở cơ sở không thể chỉ dừng ở việc cung cấp thông tin hay phản hồi sau khi sự việc xảy ra, mà cần chủ động nắm bắt tình hình, kịp thời giải thích những vấn đề được dư luận quan tâm và góp phần định hướng nhận thức trên cơ sở thông tin chính xác, lập luận thuyết phục.
Từ yêu cầu đó, cần gắn việc nắm bắt đời sống tôn giáo với tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng của người dân và theo dõi thông tin trong cộng đồng, cả trực tiếp lẫn trên không gian mạng. Trọng tâm là kịp thời nhận diện những vấn đề tác động đến nhận thức, tâm lý, giải đáp băn khoăn chính đáng và xử lý vướng mắc ngay từ cơ sở, qua đó chuyển từ tuyên truyền một chiều sang chủ động nắm bắt, đối thoại và định hướng thông tin.
Đổi mới cách tiếp cận đời sống tôn giáo
Muốn nắm đúng tư tưởng phải nắm chắc đời sống. Cùng một chủ trương, chính sách nhưng ở mỗi địa bàn, cộng đồng có thể có cách tiếp nhận khác nhau. Vì vậy, cán bộ cơ sở cần thường xuyên tiếp xúc với cộng đồng tôn giáo, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng và kịp thời giải đáp vấn đề phát sinh.
Nội dung tuyên truyền phải dễ hiểu, sát thực tế, làm rõ quyền, nghĩa vụ của công dân và tạo điều kiện để người dân phản hồi. Sự tôn trọng, cầu thị, nhất quán giữa lời nói và hành động góp phần xây dựng niềm tin.
Tuyên truyền cần gắn với đối thoại về những vấn đề liên quan đến sinh hoạt tôn giáo, đất đai, xây dựng cơ sở thờ tự, hoạt động cộng đồng và thực hiện pháp luật. Giải đáp kịp thời, thấu đáo những băn khoăn sẽ giúp tháo gỡ vướng mắc từ cơ sở, củng cố niềm tin giữa chính quyền với cộng đồng có đạo.
Trong môi trường số, cần kết hợp gặp gỡ trực tiếp với cung cấp thông tin chính xác, kịp thời trên các kênh phù hợp, chủ động giải thích vấn đề dễ gây hiểu nhầm và tiếp nhận phản hồi. Công tác tư tưởng phải dựa trên thông tin đáng tin cậy, lập luận thuyết phục và ứng xử có trách nhiệm.
Cần phát huy vai trò của chức sắc, chức việc và người có uy tín trong cộng đồng. Với sự gắn bó với tín đồ và khả năng lan tỏa thông tin, họ là cầu nối giữa chủ trương, chính sách với đời sống người dân.
Cung cấp thông tin đầy đủ, lắng nghe kiến nghị chính đáng và tạo điều kiện để họ tham gia các hoạt động cộng đồng phù hợp pháp luật sẽ góp phần phát huy giá trị tích cực của tôn giáo, tăng cường đoàn kết giữa các cộng đồng dân cư.
Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, các xã, phường trực tiếp giải quyết nhiều vấn đề gắn với đời sống người dân. Vì vậy, cán bộ cơ sở cần nâng cao năng lực công tác tư tưởng, công tác tôn giáo; nắm vững pháp luật, hiểu địa bàn, có kỹ năng đối thoại, xử lý thông tin, nhận diện sớm vấn đề và sử dụng phù hợp các phương tiện truyền thông số. Năng lực chuyên môn phải đi đôi với trách nhiệm, thái độ gần dân, tôn trọng và cầu thị.
Để công tác tư tưởng thực sự đi vào đời sống
Đổi mới công tác tư tưởng từ thực tiễn đời sống tôn giáo ở Phú Thọ cần được nhìn nhận như một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kết hợp giữa định hướng chính trị, thực hiện chính sách pháp luật và giải quyết kịp thời những vấn đề chính đáng của người dân. Hiệu quả không chỉ thể hiện ở số lượng hoạt động tuyên truyền hay mức độ phổ biến thông tin, mà quan trọng hơn là khả năng tạo sự đồng thuận, củng cố niềm tin và thúc đẩy người dân tự giác tham gia các hoạt động phát triển cộng đồng.
Thực tiễn đó đòi hỏi công tác tư tưởng phải thường xuyên bám sát cơ sở, tôn trọng đặc điểm văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo và lấy đối thoại làm một phương thức quan trọng để tăng cường sự thấu hiểu. Khi chủ trương được giải thích rõ ràng, kiến nghị chính đáng được tiếp nhận, chính sách được thực hiện nhất quán và những vấn đề phát sinh được giải quyết có trách nhiệm, niềm tin xã hội sẽ được củng cố từ những trải nghiệm cụ thể trong đời sống hằng ngày.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu đổi mới càng trở nên cấp thiết. Công tác tư tưởng cần chủ động hơn trong cung cấp thông tin, linh hoạt hơn trong phương thức tiếp cận và sâu sát hơn trong nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân.
Từ thực tiễn Phú Thọ, có thể thấy rằng xây dựng niềm tin không chỉ bắt đầu từ những thông điệp được truyền tải, mà còn được bồi đắp qua chất lượng thực thi chính sách, thái độ phục vụ của cán bộ và hiệu quả giải quyết công việc ở cơ sở. Đó cũng là cơ sở để công tác tư tưởng phát huy vai trò trong củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo đồng thuận xã hội và huy động các nguồn lực phục vụ phát triển địa phương.
Nguyễn Thị Hoa Mỹ – Hà Thị Như Huế
Nguồn: Báo Giáo dục & Thời đại
